Drukwerk: we kunnen – ook in 2022 – nog steeds niet zonder. Al eeuwenlang rollen boeken, affiches en kaartjes van de pers. Online advertenties, sociale media, websites: de communicatiemiddelen lijken eindeloos. En toch wordt er ook nu nog heel veel gedrukt en geprint. In deze blog leggen we graag de basisprincipes van het drukken en printen uit.

In essentie is drukken een middel om tekst en beeld te vermenigvuldigen. Doorheen de eeuwen worden hiervoor verschillende technieken gebruikt. Het uitzicht, de mogelijkheden, de kwaliteit en de snelheid mogen dan wel verschillen van techniek tot techniek. Maar voor elk ervan zijn steeds dezelfde vier basiselementen nodig: de drukvorm die het af te drukken beeld draagt, het te bedrukken materiaal zoals papier, de inkt en de drukkracht of het drukprocédé.

Door de geschiedenis heen hebben de volgende drukvormen het licht gezien; hoogdruk, diepdruk, steendruk, offset, zeefdruk en digitale druktechnieken. Mooze richt zich met name op deze laatste vorm.

hoogdruk

De oudste druktechniek is de hoogdruk, ook wel typo genoemd. Een bekend voorbeeld van hoogdruk dat wij nu nog kennen is een stempel.

diepdruk

In tegenstelling tot de hoogdruk, wordt diepdruk door de geschiedenis heen vooral gebruikt voor het reproduceren van afbeeldingen. Zoals de naam het zegt, ligt bij diepdruk het af te drukken beeld dieper in de drukvorm. Diepdruk wordt tegenwoordig nog vaak toegepast bij luxe boeken, (geboorte)kaarten of luxe visitekaartjes.

steendruk

Aan het eind van de achttiende eeuw wordt een verrassende vondst gedaan door toneelschrijver Aloys Senefelder. Hij wil snel en goedkoop bladmuziek en teksten drukken. Hij ontdekt een ingenieus procedé met kalksteen, vette inkt en water. Delen van het beeld die moeten worden afgedrukt worden chemisch gescheiden van de niet af te drukken delen. De techniek is gebaseerd op het principe van de onderlinge afstoting van water en vet. Omdat er in deze drukvorm geen niveauverschil is zoals bij hoogdruk en diepdruk, noemen we steendruk een vlakdruktechniek.

Deze nieuwe techniek maakt het in de 19e eeuw voor het eerst mogelijk om afbeeldingen snel en in grote oplage te drukken. Eerst enkel in zwart-wit, vanaf 1840 ook in kleur met de techniek van de lithografie. Hierbij wordt voor elke kleur een aparte steen klaargemaakt. De steendrukker drukt laag per laag af, soms in wel twintig verschillende kleuren.

offset

In de 20e eeuw komt uit de steendruk een nieuwe vlakdruktechniek voort: offset. Hierbij wordt de inkt vanaf de drukvorm eerst overgedragen op een rubberdoek en pas daarna op het papier. Bij offset is de drukvorm meestal een buigzame aluminiumplaat, die op een cilinder gespannen wordt. In enkele decennia tijd wordt offset de dominante techniek voor commercieel drukwerk. Ook vandaag nog worden grote(re) oplagen drukwerk overwegend in offset gedrukt, denk daarbij bijvoorbeeld aan brochuresfolders en flyers.

zeefdruk

Zeefdruk is een doordrukmethode. De drukvorm is een raam waarop een fijnmazig net is gespannen: de zeef. Waar geen inkt mag doorkomen, is de zeef dichtgemaakt met een vulmiddel of speciale film. Het af te drukken sjabloon blijft dus open. De drukker giet een dikke inkt op de zeef en strijkt ze met een rakel door de open delen. De drukinkt komt zo terecht op het papier, textiel of een andere drager. Mooze zet zeefdruk vooral in voor kleding.

digitaal drukken of printen

Bij elk van de voorgaande technieken is een drukvorm nodig: een diepdrukcilinder, een offsetplaat, een zeef, kortom er moet een vorm gemaakt worden en op de pers geplaatst worden, wat tijd en geld kost. Elk bedrukt vel papier bevat bovendien dezelfde informatie, namelijk de tekst of het beeld dat op de drukvorm staat. Maar er bestaat sinds een aantal jaren ook een nieuwe manier, waar geen fysieke drukvorm meer aan te pas komt: digitaal drukken of printen.

Digitaal printen is sinds de jaren 90 in opmars. Drukklare bestanden gaan rechtstreeks van de computer naar de digitale drukpers. Hierdoor zijn de opstartkosten voor digitaal drukwerk bijna te verwaarlozen. De drukkosten per blad ligt wel hoger dan bij offset, waardoor digitaal printen vooral bij kleine oplages voordelig is. Uniek is dat je per pagina andere informatie kan toevoegen. Zo kunnen bedrijven hun publiciteit personaliseren en bijvoorbeeld met variabele data hun promotiefolders afstemmen op de individuele klant.

neem contact op

Hoewel wij bij mooze.nl ons best doen om jouw online ervaring bij ons nog beter te maken, kan het zijn dat er ergens een foutje is ingeslopen. Wij hopen dat je ons daarop wilt wijzen. Mail je opmerkingen, vragen of kritieken naar mail@mooze.nl, reageer via het online formulier op onze website of neem via de live chatfunctie – die je rechtsonder op elke webpagina vindt – contact met ons op.

Geef een antwoord